Archive for the ‘Sử·dụng hệ·thống biểu·âm ABC để ghi tiếng Việt là một lựa·chọn sáng·suốt’ Category

Thêm bốn Chữ·cái F, J, W và Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt không nhằm mục·đích phục·vụ cho lối khõ Telex trên máy điện·toán.

Thêm bốn Chữ·cái F, J, W và Z vào bảng·chữ·cái Tiếng Việt không nhằm mục·đích phục·vụ cho lối khõ Telex trên máy điện·toán.

Tác·giả: Đặng Hải Nguyên.

Viện·dẫn lý·do để bác·bỏ việc thêm W, J, F và Z vào Tiếng Việt chỉ vì những chữ·cái này được sử·dụng cho bộ khõ Telex trên máy điện·toán cần nên xem·xét lại!? Lối khõ (type, typing) Telex– a way to type out Vietnamese– ngày càng được ít người sử·dụng. Nó sẽ trở·nên lỗi·thời (obsolete) trong tương·lai gần. Tiếp tục đọc

Người Nhật tuy sử·dụng một phần Hán-tự trong chữ·viết Kanji của họ, nhưng văn·hoá Nhật không hề bị vẩn·đục với những lợn·cợn Trung·hoa.

Hãy trả·lại ý·nghĩa đích·thực của “từ Hán-Việt”

1. Tiếng/từ Hán-Việt theo đúng ý·nghĩa là gì?
2. Tiếng/từ Việt·nồm hay tiếng/từ Nồm là gì? Chúng khác với tiếng/từ Hán-Việt ra·sao?
3. Người Nhật tuy sử·dụng một phần Hán-tự trong chữ·viết Kan·ji của họ, nhưng văn·hoá Nhật không hề bị vẩn·đục với những lợn·cợn Trung·hoa.

Chúng·ta có·thể học-hỏi gì nơi Người Nhật trong việc đưa đất·nước thoát·khỏi vòng kiềm·toả của văn·hoá Hán-tự — Nền văn·hoá nô·dịch đi·kèm·theo thứ chữ ô·vuông mang tính áp·đặt một chiều?

Chúng·ta cần hỏi và học cách đánh·giá văn·hoá Trung·hoa theo cái·nhìn của Người Nhật và cách nhìn, phân·tích cái hay, cái dở của Hán-tự, văn·hoá Trung·hoa theo nhãn·quan khoa·học của người Tây·phương (Western people). Người Nhật tuy sử·dụng một phần Hán-tự trong chữ·viết Kan·ji của họ do số âm·tiết hạn·hẹp của tiếng Nhật, thế·nhưng, văn·hoá Nhật không hề bị vẩn·đục với những lợn·cợn Trung·hoa. Người Nhật xem·xét, học-hỏi văn·hoá Trung·hoa bằng một tinh·thần “gần bùn nhưng chẳng hôi tanh mùi bùn” và với thái·độ “kính nhi viễn chi”. Tiếp tục đọc

Từ Việt·nồm hay từ Nồm là gì?

Từ Việt·nồm hay từ Nồm là gì?
Đặng Hải Nguyên.

Người Việt (Vietnamese) từ ngàn xưa đã có tiếng·nói riêng của mình. Tiếng Việt (Vietnamese) có từ·pháp riêng, ngữ·pháp riêng, cú·pháp riêng, văn·phạm riêng và có cả chữ·viết (script) riêng— đó là chữ “nòng·nọc”— trước khi bị Trung·hoa đô·hộ.

Tiếng Nôm là tiếng thường được chúng·ta gọi là tiếng thuần Việt— gồm tiếng Kinh (Việt) và tiếng gốc Nam-Á— chúng·ta có 7.164 tiếng Nôm đơn (chỉ tính những tiếng có·ý·nghĩa và  chưa tính những tiếng không·ý·nghĩa) và được ghi bằng 31.577 Nôm-tự hay ký·tự Nôm (Nôm character) tuỳ theo ý·nghĩ của mỗi tiếng. Ví·dụ:
Tiếng (sound) ‘lu·xu·bu’ là một tiếng Nôm có·ý·nghĩa, do ba tiếng không·ý·nghĩa ‘lu’, ‘xu’ và bu’ hợp·thành. Các nhà ngôn·ngữ (linguist) gọi “lu·xu·bu” là từ đa·âm·tiết (polysyllabic word), nói chính·xác hơn là từ tam·âm·tiết (trisyllabic word) gồm·có ba âm·tiết (syllable) ‘lu’, ‘xu’ và bu’.
Tiếng ‘rực·rỡ’ là một tiếng Nôm có·ý·nghĩa, do hai tiếng ‘rực’ và ‘rỡ’ hợp·thành. Các nhà ngôn·ngữ gọi từ “rực·rỡ” là từ lưỡng·âm·tiết (disyllabic word) gồm·có ‘rực’ là âm·tiết có·ý·nghĩa (meaningful syllable) và ‘rỡ’ là âm·tiết  không·ý·nghĩa (meaningless syllable).
Cùng một tiếng (sound) ‘rực·rỡ’, nhưng ngày nay và ngày xưa ghi bằng hai loại chữ·viết (script) khác nhau. Ngày nay, sử·dụng hệ·thống chữ·viết dùng chữ·cái (quốc-ngữ nay) để ghi tiếng Việt, chúng·ta ghi là “rực·rỡ”. Ngày xưa, sử·dụng “hệ·thống chữ·viết dùng ký·tự Hán” (Chinese character script system) để ghi tiếng Việt, chúng·ta  ghi là “𤊧 𠒦”; đây là Nôm-tự (quốc-ngữ xưa), chữ Việt, do Người Việt·nam tạo·ra, không phải chữ Hán. Người Trung·hoa (Chinese) có xem cũng chẳng hiểu là gì. Nó chẳng khác gì khi ta so·sánh từ “rực·rỡ” với “rucro” trong “hệ·thống chữ·viết dùng chữ·cái (alphabetic script system) La·tinh hoặc hy·lạp! Người Anh, Người Pháp có đọc, hoặc xem “rucro” cũng chẳng hiểu gì cả! Tiếp tục đọc

Bỏ Hán-tự là một tai·hoạ hay một đại-phước?

Bỏ Hán-tự là một tai·hoạ hay một đại-phước?

Người Việt bỏ Hán-tự quả·thật là một tai·hoạ chăng? Hán-tự có·thể sẽ trở·thành chữ·quốc·tế, một thứ esparento cho cả nhân·loại? Việc đem Hán-tự (Chinese character) hay chữ Hán (Chinese script) trở·lại Nước Việt Nam (Vietnam) nếu thành·công sẽ là một đại-phước cho… dân Việt?

Tiếng·nói của loài·người đã có từ·lúc con·người còn ăn·lông-ở·lổ, sống cuộc·sống bầy·đàn, là phương·tiện giao·tiếp để sinh·tồn, chống·lại thú dữ và tai·hoạ tự·nhiên. Thời·kỳ sơ·khai, con·người chỉ biết đến bản·thân như ăn, uống, mắt, mũi, vui, buồn, vv. (etc.), và những hình·ảnh cụ·thể quanh mình như nước, sông, đất, núi, vv., cùng những hiện·tượng tự·nhiên ảnh·hưởng trực·tiếp đến mình như mưa, gió, sấm, sét, vv. Con·người vẫn·còn sống cuộc·sống bầy·đàn như những loài·vật khác nếu không có tiếng·nói. Tiếng·nói đã góp·phần không nhỏ trong việc hình·thành xã·hội loài·người; khi cuộc·sống xã·hội của loài·người, trong·đó có cả phần tiếng·nói, phát·triển cao·hơn, chữ·viết được phát·minh, khởi·đầu bằng những hình·vẽ mang tính tượng·trưng như sông, núi, đực, cái, vv., mà chúng·ta thấy nhiều vết·tích còn lưu·lại trong hệ·thống chữ·viết biểu·ý, chẳng·hạn ký·tự “馬, mã” là hình·vẽ tượng·trưng cho con ngựa có bờm và bốn chân, ký·tự “女, nữ” là hình·vẽ khó nói nên lời… dần·dà sau·đó một hệ·thống chữ·viết dựa trên âm·thanh xuất·hiện, khởi·đầu bằng những âm·thanh đơn·giản, mỗi âm·thanh được con·người gán·cho một ý·nghĩa nào·đó, sau·đó  những tiếng gồm hai âm·thanh, rồi ba âm·thanh…  xuất·hiện trong tiếng·nói, nhưng cũng để chỉ một nghĩa, một khái·niệm, vv. Khi con·người sống thành xã·hội, nhiều nhu·cầu được đặt·ra, điều này đã khiến nảy·sinh ra nhiều khái·niệm mới cần·thiết trong giao·tiếp xã·hội, ngôn·ngữ mới phức·tạp hơn với những quy·định (regulation), quy·tắc, nguyên·tắc… giúp người khác hiểu rõ, hiểu đúng sự·vật, sự·việc, khái·niệm, ý muốn, vv., mà người này muốn truyền·đạt cho người kia. Tiếp tục đọc

Cần minh-định một số từ·ngữ trọng·yếu trong việc xác·lập tính chính-danh của Việt-ngữ

Cần minh-định một số từ·ngữ trọng·yếu (essential word) trong việc xác·lập chủ·quyền và tính chính-danh của Việt-ngữ.

Tác·giả: Đặng Hải Nguyên

Nội·dung

1. Đặt vấn·đề.
2. Hán-tự hay Hoa-Hán-tự hay Ký·tự Hoa-Hán.
3. Nho-tự hay Việt-Hán-tự hay ký·tự Việt-Hán.
4. Từ Hán-Việt hay từ Hoa-Việt, từ Pháp-Việt, từ Nga-Việt, từ Anh-Việt.
5. Từ Việt·nồm hay từ Nồm khác với từ Hán-Việt; Nho-tự khác với Hán-tự.
6. Nôm-tự (Nôm character) còn được gọi là chữ Nôm (Nôm script) là quốc-ngữ xưa của Người·việt.
7. Cần phân·biệt rạch·ròi các từ·ngữ: Nôm, Nồm và Hán-Việt.
8. Tóm·lược.

Tiếp tục đọc

Mấy nhận·xét về chữ quốc-ngữ

Mấy nhận xét về chữ quốc ngữ *

1. Trên bình diện ngôn ngữ học lý thuyết, chữ quốc ngữ không phải là một cách viết thích hợp với tiếng Việt. Nó sử dụng tự mẫu La Tinh, một hệ thống văn tự phản ánh cấu trúc âm vị học của các ngôn ngữ biến hình kiểu châu Âu, trong đó đơn vị cơ bản là “tiểu âm vị“, một đơn vị được thể hiện bằng một “âm tố“, trong khi đơn vị cơ bản của hệ thống âm vị học tiếng Việt là tiếng, hay “hình tiết“ (morphosyllabème) – vốn đồng thời là đơn vị ngữ nghĩa và ngữ pháp. Trong cuốn Âm vị học và tuyến tính (Phonologie et linéarité: Réflexions critiques sur les postulats de la phonologie contemporaine, SELAF, Paris, 1985), tôi có chứng minh rằng lý thuyết âm vị học hiện hành chỉ có giá trị đối với các ngôn ngữ “tiểu âm vị“ (micro-phonématiques) như các thứ tiếng châu Âu chứ không thể dùng cho những thứ tiếng đại âm vị (macro-phonématiques) như tiếng Nhật, tiếng Malagasi, và nhất là các thứ tiếng đơn lập như tiếng Hán, tiếng Thái, tiếng Việt, trong đó cái đơn vị âm vị học tương đương về cương vị cấu trúc với âm vị Âu châu là âm tiết (tiếng) chứ không phải là âm tố. Một thứ chữ quốc ngữ, chữ “Pin yin“ hay chữ “Romaji“ che giấu và xuyên tạc cái cấu trúc âm vị học thực của các thứ tiếng sử dụng nó và làm cho các nhà nghiên cứu lạc hướng hoàn toàn.
Tiếp tục đọc

Tại·sao chỉ có Việt Nam đổi hệ·thống chữ·viết biểu·ý sang hệ·thống chữ·viết dùng chữ·cái La·tinh?

Tại sao chỉ có Việt Nam đổi hệ thống chữ viết biểu ý (ký tự – character) từ Nôm tự (quốc ngữ xưa) sang hệ thống chữ viết biểu âm (chữ cái – letter) dùng chữ cái La tinh (quốc ngữ nay) trong khi các quốc gia đồng văn khác như Trung Hoa, Nhật Bản và Cao Ly (Triều Tiên hay Hàn Quốc) thì không?

A. Trước hết, tôi xin được điểm qua một cách khái quát về hệ thống chữ viết.
Trên thế giới, có nhiều hệ thống chữ viết khác nhau, nhưng tựu chung lại chỉ có hai hệ thống: chữ biểu âm và chữ biểu ý.
Trong hệ thống chữ biểu âm, mỗi biểu tượng (symbol) hoặc ký hiệu (notation) còn được gọi là ký tự (character), nhưng các ký tự in được (printable character) được sử dụng để đại diện cho mỗi âm hay âm vị còn được gọi là chữ cái (letter). Chẳng hạn như chữ Latin, chữ Ả Rập, chữ Hindu, hiragana (平假名 Bình giả danh) và katakana (片假名 Phiến giả danh) của Nhật Bản. Bảng chữ cái (alphabet) của một số hệ thống chữ viết biểu âm là cơ sở để dựa vào đó con người diễn đạt tiếng nói thành từ (word), cụm từ (phrase). Sau đây là các bảng chữ cái tiêu biểu của một số hệ thống:

Latinh: A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z.
Hy Lạp: Α, Β, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η, Θ, Ι, Κ, Λ, Μ, Ν, Ξ, Ο, Π, Ρ, Σ, Τ, Υ, Φ, Χ, Ψ, Ω.
Hebrew: (đọc từ phải sang trái) א, ב, ג, ד, ה, ו, ז, ח, ט, י, כ, ל, מ, נ, ס, ע, פ, צ, ק, ר, ש, ת.
Tiếp tục đọc

Bảo·tồn kế·thừa và phát·triển di·sản văn·hoá truyền·thống mà học·sinh trung·học không phải học Hán-tự!

Chúng ta có thể bảo tồn, kế thừa và phát triển di sản văn hoá truyền thống ngàn năm của ông bà tổ tiên để lại mà không cần bắt buộc tất cả học sinh trung học đều phải học Hán tự (Chinese character), Nho tự hoặc Nôm tự!

Mọi người Việt đều mong mỏi bảo tồn di sản văn hoá truyền thống ngàn năm của ông bà tổ tiên để lại. Nhưng phải làm gì và làm thế nào? Theo tôi, điều các em học sinh cần được kế thừa, phát huy chính là phần nội dung của những giá trị văn hoá những áng văn xưa, tài liệu văn cổ, những bài học trong sách sử cổ của cha ông ta trong việc giữ nước và xây dựng nước. Hán tự, Nho tự hoặc Nôm tự chỉ là phương tiện. Nội dung, giá trị của các di sản văn hoá mới là quan trọng. Làm sao để các thế hệ sau dễ dàng tiếp cận và thấu hiểu những giá trị văn hóa, lịch sử cổ xưa trong kho di sản này mới là quan trọng. Chữ quốc ngữ viết bằng chữ cái La tinh có thể giữ và làm tròn trọng trách này.  Phải mất nhiều năm “dùi mài kinh sử”, học sinh mới có thể “hiểu đại khái” sách thánh hiền viết bằng thứ chữ cồ này nói gì. Trong khi đó với chữ quốc ngữ, chúng ta cũng có thể đọc và hiểu rõ ràng — nếu được các chuyên gia (expert), các chuyên viên (specialist) giải thích thật cặn kẻ — ông bà xưa nói gì trong thời gian rất ngắn. Thay vì bắt tất cà các em học sinh học và nhớ chữ Hán, hãy dùng thời gian này để các em học những ý tưởng hay trong sách vở, những giá trị cần kế thừa trong kho di sản văn hoá đã được các chuyên gia, các chuyên viên, các học giả Việt học, Hán học… chuyển sang chữ quốc ngữ với đầy đủ mọi chú thích, giải thích tường tận. Học cổ văn xưa bằng quốc ngữ để ôn cố tri tân, học cách thưởng thức những cái hay cũng như tránh những cái dở của thế hệ trước.
Tiếp tục đọc

Cần giảng·dạy từ·ngữ Nho-Việt viết theo dạng La·tinh chứ không phải Hán-tự nhằm giúp các em nói và viết giỏi Tiếng Việt

Cần giảng·dạy từ·ngữ Nho-Việt viết theo dạng La·tinh chứ không phải Hán-tự nhằm giúp các em nói và viết giỏi Tiếng Việt.
Đặng Hải Nguyên

Cần giảng dạy kỹ lưỡng ý nghĩa từ ngữ Nho Việt, cổ văn Nho Việt viết theo dạng La tinh, chứ không phải Hán tự, trong chương trình trung học phổ thông, nhằm giúp các em nói và viết giỏi Tiếng Việt. Phần Nho tự hoặc Hán tự (chinese character) đi kèm, nếu có, chỉ mang tính minh hoạ, đối chiếu, tham khảo, học sinh không phải học, không phải nhớ.

Hán tự (Chinese characters) hay chữ Hán (Chinese script) rất khó học, dễ quên. Số vốn liếng Hán tự học được trong vài giờ mỗi tuần rồi sẽ bị quên vì không sử dụng thường xuyên hoặc không có cơ hội sử dụng. Ngay cả người Trung Quốc chính cống, sử dụng Hán tự mỗi ngày còn quên, huống chi ta ít khi sử dụng nó. Sau khi rời ghế nhà trường, có học sinh cả đời chưa chắc cần đến Hán tự.  Đưa Hán tự vào chương trình giáo dục với tính cách bắt buộc đối với tất cả học sinh trung học phổ thông, là một quyết định mang đến cái lợi quá ít so với cái hại. Muốn học sinh học đền nơi đến chốn, phải dành một thời lượng học Hán tự bằng hoặc hơn thời lượng học Tiếng Việt. Học lơ tơ mơ chẳng ích lợi gì cả. Nhận biết mặt Hán tự đã là khó rồi, học thuộc và nhớ chúng lại càng khó. Từ nhận biết mặt Hán tự đến việc nhớ để có thể tự viết một bài văn bằng Hán tự là một bước đi rất dài. Bản thân tôi, từ nhỏ đã học tiểu học trường Hoa thứ thiệt, viết một bức thư bằng Hán tự còn là cả vấn đề, huống hồ học một vài tiết trong tuần, dở dở ương ương, thầy không ra thầy, thợ chẳng ra thợ. Học viết và nhớ  Hán tự (Chinese character) để nói và viết giỏi Tiếng Việt là một lý do không thuyết phục, là một lãng phí, một phí phạm tài nguyên (nhân lực, vật lực) quốc gia; hơn nữa, chương trình học của học sinh trung học đã đủ nặng.
Tiếp tục đọc

Không nên dạy chữ Hán (Hán-tự) cho tất·cả học·sinh phổ·thông với tư·cách là một môn·học bắt·buộc

Nên hay không nên dạy chữ Nho (Hán tự – Chinese characters) cho học sinh phổ thông?

Tôi xin chép thêm phần kết và đặt ở đầu của bài viết nhằm giúp các độc·giả (reader) không có nhiều thời·giờ để đọc cả bài viết:

Chúng tôi cho rằng không nên, không cần thiết phải dạy chữ Nho cho học sinh phổ thông với tư cách là một môn học bắt buộc, có tính chất đại trà. Tất nhiên, những em học sinh phổ thông nào thích học chữ Nho mà nhà trường có điều kiện thì cũng có thể theo học ở những giờ ngoại khóa. Và chúng tôi cũng không phản đối việc giảng dạy cho học sinh phổ thông hiểu thế nào là chữ Nho, thế nào là chữ Nôm và học nhận diện một số lượng chữ Nho nào đó mà không bắt buộc phải nhớ như GS. Nguyễn Quang Hồng đề nghị.

Nội·dung chi·tiết: Tiếp tục đọc