Cần giảng·dạy từ·ngữ Nho-Việt viết theo dạng La·tinh chứ không phải Hán-tự nhằm giúp các em nói và viết giỏi Tiếng Việt

Cần giảng·dạy từ·ngữ Nho-Việt viết theo dạng La·tinh chứ không phải Hán-tự nhằm giúp các em nói và viết giỏi Tiếng Việt.
Đặng Hải Nguyên

Cần giảng dạy kỹ lưỡng ý nghĩa từ ngữ Nho Việt, cổ văn Nho Việt viết theo dạng La tinh, chứ không phải Hán tự, trong chương trình trung học phổ thông, nhằm giúp các em nói và viết giỏi Tiếng Việt. Phần Nho tự hoặc Hán tự (chinese character) đi kèm, nếu có, chỉ mang tính minh hoạ, đối chiếu, tham khảo, học sinh không phải học, không phải nhớ.

Hán tự (Chinese characters) hay chữ Hán (Chinese script) rất khó học, dễ quên. Số vốn liếng Hán tự học được trong vài giờ mỗi tuần rồi sẽ bị quên vì không sử dụng thường xuyên hoặc không có cơ hội sử dụng. Ngay cả người Trung Quốc chính cống, sử dụng Hán tự mỗi ngày còn quên, huống chi ta ít khi sử dụng nó. Sau khi rời ghế nhà trường, có học sinh cả đời chưa chắc cần đến Hán tự.  Đưa Hán tự vào chương trình giáo dục với tính cách bắt buộc đối với tất cả học sinh trung học phổ thông, là một quyết định mang đến cái lợi quá ít so với cái hại. Muốn học sinh học đền nơi đến chốn, phải dành một thời lượng học Hán tự bằng hoặc hơn thời lượng học Tiếng Việt. Học lơ tơ mơ chẳng ích lợi gì cả. Nhận biết mặt Hán tự đã là khó rồi, học thuộc và nhớ chúng lại càng khó. Từ nhận biết mặt Hán tự đến việc nhớ để có thể tự viết một bài văn bằng Hán tự là một bước đi rất dài. Bản thân tôi, từ nhỏ đã học tiểu học trường Hoa thứ thiệt, viết một bức thư bằng Hán tự còn là cả vấn đề, huống hồ học một vài tiết trong tuần, dở dở ương ương, thầy không ra thầy, thợ chẳng ra thợ. Học viết và nhớ  Hán tự (Chinese character) để nói và viết giỏi Tiếng Việt là một lý do không thuyết phục, là một lãng phí, một phí phạm tài nguyên (nhân lực, vật lực) quốc gia; hơn nữa, chương trình học của học sinh trung học đã đủ nặng.

Đơn cử thêm trường hợp con tôi làm ví dụ. Trường cháu theo học, chương trình học rất nặng, các em được chọn một trong các môn nhiệm ý (tuỳ chọn) gồm Tiếng Pháp, Tiếng Tây ban nha, và Tiếng Trung Quốc (không phải bất cứ trường trung học phổ thông nào cũng đều giảng dạy môn ngoại ngữ). Tôi phải thuyết phục cháu chọn môn Tiếng Trung Quốc đang được người Trung Quốc sử dụng.  Mỗi tuần cháu học ba tiết, thời lượng các tiết học không đồng đều; tổng cộng của ba tiết học là ba giờ rưỡi. Cháu đã học được hai năm Tiếng Trung Quốc và đang chuẩn bị cho năm thứ ba. Hai cha con cùng học Tiếng Trung Quốc. Tôi dạy cháu đọc Hán tự theo âm Việt và học ôn lại với cháu phần đọc theo âm Bắc Kinh (Tiếng Trung Quốc). Có những phần, tôi phải học lại cùng với con tôi, y như con tôi bắt đằu học Tiếng Trung Quốc vậy, vì có những phần hoàn toàn mới,  khác với các từ Nho Việt của Việt Nam. Cháu học đạt điểm A cho môn Tiếng Trung Quốc, thế nhưng sau ba tháng nghỉ hè, tựu trường sắp đến, ôn kiểm bài lại, cháu đã quên gần hết vì ngôn ngữ chính giao tiếp hằng ngày ngoài xã hội và nhà trường là Tiếng Anh, ở nhà là Tiếng Việt. Việc dạy và học Tiếng Trung Quốc (sinh ngữ) mang tính tự nguyện và chỉ dược giảng dạy ở một ít trường trung học phổ thông (cấp hai và cấp ba) đặc biệt, chứ không được giảng dạy đại trà ở tất cả các trường trung học phổ thông thông thường.

Hán tự trong sách sử cổ xưa của ta là tử ngữ (dead language), chỉ thích hợp với các nhà nghiên cứu. Hán tự cổ và Hán tự hiện đang được sử dụng, về ngữ nghĩa, cú pháp cũng có nhiều khác biệt, do vậy người Trung Quốc giỏi Trung văn hiện đại nhưng vẫn có thể hiểu sai Hán văn cổ. Môn Hán tự chỉ nên giảng dạy ở các khoa nhân văn như Hán học, Việt học, báo chí, sư phạm… dịch thuật của tất cả các khoa, ở các mức độ khác nhau tuỳ theo mục đích đào tạo của mỗi ngành, mỗi khoa.  Ngoài môn Hán tự, từ Nho Việt, cổ văn Nho Việt viết theo dạng La tinh này ra, đương nhiên là sinh viên các khoa này vẫn nên học thêm một trong các ngoại ngữ (sinh ngữ) khác như Tiếng Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc…

Điều vô cùng quan trọng là học sinh trung học cần hiểu cặn kẽ, phân biệt rõ nội dung, ý nghĩa và sử dụng đúng các từ Nho Việt (ta quen miệng thường gọi chúng là từ Hán Việt) chứ không cần phải học Hán tự (chữ Hán). Thay vì học sinh phải vất vả vật lộn với ba mớ Hán tự, chúng ta có thể đưa vào chương trình học những phần như từ đồng âm Nho Việt, chẳng hạn như từ “hi” (希) trong hi hữu khác với “hy” (犧) trong hy sinh…; những từ thuần Việt đồng âm với từ Nho Việt, chẳng hạn như “yếu” trong yếu-nhân (VIP), trọng-yếu (Oxygen and hydrogen are essential in water) khác với “yếu” trong điểm yếu (weak point); học tránh những lỗi thường gặp về từ ngữ, về từ pháp; học về ngữ pháp Việt thực dụng, vân vân.

Chúng ta có thể thêm phần ngữ vựng (glossary) hoặc phần từ vựng (vocabuary) kèm theo cuối mỗi chương hoặc cuối mỗi cuốn sách giáo khoa để định nghĩa, giải thích rõ các thuật ngữ hoặc từ ngữ được sử dụng trong sách, như một số nước tiên tiến đang làm, và nếu có thể được kèm thêm từ Tiếng Anh và Nho tự mang tính minh hoạ, đối chiếu, tham khảo, và không bắt buộc học sinh phải học, phải nhớ; nhất là đối với những từ đồng âm dị tự. Phần Nho tự đi kèm nếu có, nên viết dưới dạng phồn thể vì tất cả sách vở, tài liệu xưa của Việt Nam đều viết Nho tự dưới dạng phồn thể. Hơn nữa, nó cũng giúp ích cho những ai muốn học cũng như tìm hiểu Nôm tự sau này.

Chúng ta quý trọng những em học sinh Việt ham thích học hay có năng khiếu về Hán tự. Đây là một nhân tố quý, cần có những lớp chuyên Nho tự, Nho học (giống như các lớp chuyên văn, chuyên toán) nhằm hướng dẫn, đào tạo các em này trở thành những chuyên viên (specialist), chuyên gia (expert) theo hướng hoài cổ hoặc hướng duy tân, tuỳ theo sở thích của các em. Hướng hoài cổ nặng về phần bảo tồn, phát huy kho di sản Nho Việt. Hướng duy tân, mang tính ứng dụng thực tiển hơn, được đào tạo để làm việc trong ngành nghề khác nhau, hợp tác với một số ngành liên quan, cùng nghiên cứu thứ tử ngữ (Hán tự cổ) này, thổi luồng sinh khí mới vào chúng, biến chúng thành sinh ngữ, thành những từ ngữ Nho Việt hiện đại trong mọi lãnh vực, kinh tế, kỹ thuật, văn hoá…

Đặng Hải Nguyên
http://thuatngu.tieng-viet.org

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: